Praca doktorska — jak powinna wyglądać?

Praca doktorska powinna mieć przede wszystkim charakter badawczy. Prezentuje ona ogólną wiedzę teoretyczną kandydata w dyscyplinie lub dyscyplinach oraz umiejętność samodzielnego prowadzenia pracy naukowej bądź artystycznej. Przedmiotem rozprawy doktorskiej jest oryginalne rozwiązanie problemu naukowego. Z artykułu dowiesz się, jakie wymogi formalne musi spełnić praca doktorska, ile powinna mieć rozdziałów i stron oraz jak powinna wyglądać.

Praca doktorska – wymogi formalne obowiązujące od 1 stycznia 2021 roku

Rozprawę doktorską w myśl przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2021 roku może stanowić praca pisemna, w tym monografia naukowa, zbiór opublikowanych i powiązanych tematycznie artykułów naukowych, praca projektowa, konstrukcyjna, technologiczna, wdrożeniowa lub artystyczna, a także samodzielna i wyodrębniona część pracy zbiorowej.

Praca doktorska musi spełniać także inne wymogi. Należy dołączyć do niej streszczenie w języku angielskim. Z kolei do rozprawy doktorskiej przygotowanej w języku obcym dołącza się streszczenie w języku polskim. Gdy praca nie jest pisemna, należy dołączyć do niej opis w językach polskim i angielskim.

Założenia podlegające opinii pracy przez promotora i niezależnych recenzentów

Opinii promotora i Rady Naukowej uczestniczącej w przewodzie doktorskim podlega zgodność tematu z treścią pracy oraz jasny i logiczny układ pracy, który dotyczy celu, problemów badawczych, metod badań, ale także umiejętności scharakteryzowania grupy badawczej, organizacji badań i sposobów opracowania materiału empirycznego. Ponadto ocenie podlega również umiejętność formułowania wniosków. Ważne jest także to, czy i w jakim zakresie praca doktorancka stanowi nowe ujęcie problemu. Oceniana jest poprawność językowa i estetyka pracy oraz dobór i sposób wykorzystania źródeł.

Wymogi formalne odnośnie do pracy doktorskiej opartej na zbiorze opublikowanych i powiązanych tematycznie artykułów naukowych

Doktorat można od niedawna obronić nie tylko na podstawie pracy doktorskiej, ale także na podstawie cyklu artykułów opublikowanych w odpowiednich naukowych czasopismach. Oto zalecenia odnośnie do tego rodzaju obrony doktoratu.

1. Doktorat powinien mieć formę zwartego opracowania wraz z dołączonymi artykułami, na których się opiera.
2. Zbiór artykułów, które stanowią doktorat, powinien być tematycznie powiązany, przy czym każdy artykuł powinien stanowić osobny rozdział i być poprzedzony krótkim komentarzem dotyczącym danych bibliograficznych, statusu artykułu, informacji o cytowaniu czy wyróżnieniach.

Gdy kandydat nie jest jedynym autorem opublikowanych artykułów wchodzących w skład rozprawy doktorskiej, należy dołączyć merytoryczny opis udziału doktoranta w cykl publikacji oraz oświadczenia wszystkich współautorów będące merytorycznym opisem ich wkładu.

Jak powinna wyglądać praca doktorancka?

Praca doktorancka obejmuje zwykle od 200 do 300 stron. Liczba rozdziałów uzależniona jest od planu doktoratu. Pracę można podzielić na dwie części – teoretyczną i badawczą. Każda uczelnia ma własne wymogi formalne. Zanim więc zaczniesz planowanie pracy, zapoznaj się z wytycznymi swojej szkoły. To, jaki rozmiar powinna mieć praca doktorancka, zależy także od jej tematu. Powinna stanowić wyczerpujące opracowanie tematyki.

Oto najczęściej stosowane wymogi edytorskie:

• format arkusza papieru A4, praca pisana jednostronnie,
• wielkość czcionki podstawowej: 12 pkt,
• czcionka: Calibri lub Times New Roman,
• interlinia: 1,5 wiersza,
• tekst wyjustowany,
• ponumerowane strony (numeracja w prawym dolnym rogu każdej strony, z wyjątkiem strony tytułowej),
• marginesy: górny – 2,5 cm; dolny – 2,5 cm; prawy – 1,5 cm; lewy 3,5 cm,
• okładka pracy sztywna i estetyczna.

Ile czasu na pisanie pracy doktoranckiej?

Rozprawa doktorska jest dziełem naukowym podejmującym nowe problemy badawcze. Z tego względu praca doktorancka powinna spełniać podstawowe funkcje nauki, takie jak opis badanego problemu, jego wyjaśnienie i przewidywania dotyczące przyszłości. Jest trudniejsza do napisania niż praca magisterska lub licencjacka, gdyż nie ma charakteru odtwórczego.

Doktoranckie studia trzeciego stopnia trwają od 2 do 4 lat. Przez cały ten czas warto poszukiwać źródeł i prowadzić badania na wybrany temat. Czas potrzebny do napisania rozprawy doktorskiej w dużej mierze zależy od Twojej determinacji. Prawdopodobnie masz już rodzinę i stałą pracę, co może utrudniać Ci znalezienie czasu na pisanie pracy, zwłaszcza że poświęcasz się badaniom i stronie praktycznej doktoratu. Jeśli potrzebujesz pomocy w pisaniu pracy doktoranckiej, możesz skorzystać ze wsparcia naszych redaktorów.

Oferujemy pomoc na każdym etapie pisania pracy doktorskiej. Możesz skorzystać z naszych usług również wtedy, gdy nie masz pewności, czy przygotowana przez Ciebie praca jest poprawna pod względem językowym, ortograficznym i gramatycznym.

Jak wygląda obrona pracy doktorskiej?

Obrona doktoratu, zwana publiczną obroną rozprawy, znacząco różni się od obrony pracy magisterskiej. Jest wydarzeniem jawnym, na które może przyjść każdy zainteresowany, a nie tylko komisja. Doktorant prezentuje najważniejsze założenia i wyniki swojej rozprawy, po czym następuje dyskusja, w której recenzenci przedstawiają swoje opinie, a kandydat odpowiada na ich uwagi i pytania. Pytania mogą zadawać również inne obecne osoby. To znacznie bardziej wymagający i formalny egzamin niż obrona magisterska, bo sprawdza zdolność do samodzielnej obrony własnych ustaleń przed gronem specjalistów. Po zakończeniu dyskusji komisja obraduje niejawnie i podejmuje decyzję o przyjęciu obrony oraz nadaniu stopnia doktora.

Czym różni się rozprawa doktorska od pracy magisterskiej?

Różnica jest zasadnicza i dotyczy przede wszystkim charakteru wkładu naukowego. Praca magisterska potwierdza umiejętność zastosowania wiedzy i przeprowadzenia badania, ale może opierać się na istniejących koncepcjach. Rozprawa doktorska musi natomiast wnosić oryginalne, nowe rozwiązanie problemu naukowego — nie wystarczy odtworzyć czy uporządkować dotychczasowy stan wiedzy, trzeba go realnie poszerzyć. Doktorat jest też znacznie obszerniejszy, głębszy metodologicznie i wymaga samodzielności badawczej na zupełnie innym poziomie. Mówiąc najprościej, magisterka pokazuje, że potrafisz korzystać z nauki, a doktorat — że potrafisz ją tworzyć. To właśnie wymóg oryginalności i nowatorstwa najwyraźniej odróżnia te dwie prace.

Jaką rolę pełni promotor i recenzenci doktoratu?

W przewodzie doktorskim występuje kilka kluczowych osób. Promotor opiekuje się doktorantem przez cały okres przygotowywania rozprawy — doradza, ukierunkowuje badania i czuwa nad poziomem naukowym pracy. Recenzenci to niezależni specjaliści, zwykle spoza jednostki, w której powstaje doktorat, którzy oceniają gotową rozprawę i przygotowują pisemne recenzje. Ich opinie mają duże znaczenie, bo to one w dużej mierze decydują o dopuszczeniu pracy do obrony. W odróżnieniu od pracy magisterskiej, gdzie zwykle jest jeden recenzent, doktorat ocenia ich kilku, co zwiększa rygor i obiektywizm oceny. Niekiedy w procesie uczestniczy też promotor pomocniczy, wspierający doktoranta na co dzień.

Czy doktorant musi publikować artykuły naukowe?

W praktyce tak, bo dorobek publikacyjny jest istotnym elementem drogi do doktoratu. Niezależnie od tego, czy rozprawa ma formę monografii, czy cyklu powiązanych artykułów, od doktoranta oczekuje się aktywności naukowej w postaci publikacji w czasopismach oraz udziału w konferencjach. Publikacje pokazują, że Twoje badania spotkały się z zainteresowaniem środowiska i przeszły recenzję naukową, co wzmacnia wiarygodność całej pracy. W przypadku doktoratu opartego na cyklu artykułów publikacje stają się wręcz trzonem rozprawy. Wymagania co do liczby i rangi publikacji bywają różne w zależności od dyscypliny i uczelni, dlatego warto poznać je wcześnie i systematycznie budować dorobek przez cały okres przygotowywania doktoratu.

Co daje uzyskanie stopnia doktora?

Stopień doktora to pierwszy stopień naukowy, otwierający drogę do kariery akademickiej i badawczej. Uprawnia między innymi do samodzielnego prowadzenia badań, publikowania jako uznany badacz oraz ubiegania się o stanowiska naukowe i dydaktyczne na uczelniach. Jest też warunkiem dalszego rozwoju naukowego — kolejnym etapem jest habilitacja, czyli stopień doktora habilitowanego, który nadaje się za znaczący dorobek po doktoracie. Poza światem akademickim stopień doktora bywa cenionym atutem również w sektorze badawczo-rozwojowym czy eksperckim. Jego uzyskanie wieńczy więc kilkuletni wysiłek, ale jednocześnie stanowi punkt wyjścia do dalszej, samodzielnej działalności naukowej.

Czy każdy doktorat wymaga prowadzenia własnych badań?

Co do zasady tak, bo istotą doktoratu jest oryginalne rozwiązanie problemu naukowego, a to niemal zawsze wiąże się z samodzielnymi badaniami. Ich charakter zależy jednak od dyscypliny — w naukach ścisłych i przyrodniczych będą to często eksperymenty, w społecznych badania empiryczne, a w humanistycznych pogłębiona analiza źródeł czy tekstów. Nawet doktoraty o profilu teoretycznym muszą wnosić nowy wkład, a więc opierać się na samodzielnej, twórczej pracy analitycznej. Kluczowe jest to, by rozprawa zawierała element nowatorski, a nie jedynie referowała ustalenia innych. To właśnie wymóg samodzielnego, oryginalnego wkładu odróżnia doktorat od wcześniejszych etapów edukacji i czyni go najbardziej wymagającą formą pracy dyplomowej.